امروز : پنج شنبه, ۲۳ آبان , ۱۳۹۸
تاریخ : ۱۳۹۴/۰۷/۲۸ - ۱۹:۳۳ ذخیره فایل ارسال به دوستان
در مسیر تحقق به آرمان شهر اسلامی:

توجّه به اقتصاد اسلامی واقعی امری ضروریست

 photo_2015-10-20_19-22-58

 

حجت الاسلام عباس پورکریم(کارشناس فرهنگی مذهبی)

بابل نوین :

توجّه به اقتصاد اسلامی واقعی امری ضروریست

با توجّه به ظهور انقلاب اسلامی، پیروزی درمقابل استکبار جهانی و مقابله با آن تشکیل حکومتی جدید در آسیای میانه ‌با ایدئولوژی مقابله با استکبار,هجمه های گسترده ای از دشمنان به این حکومت وارد شده است وبرنامه ریزی قابل توجّه ای برای براندازی این نظام که بر مبانی الهی نهادینه شده را دارند.

اقتصاد, قلّۀ پایداری‌واستقلال هرحکومتی است بعنوان مثال این عریضه می توان به قضیۀ فدک اشاره نمود که منبع مالی اهل البیت برای استقرار حکومت اسلامی واستقلال آنان از غیربود ومخالفین حضرت علی علیه السلام وزهرا سلام الله علیها برای تحقق عقاید شوم خود فدک را از آنان غصب کردند.

حفظ اقتدار‌ومنفصل شدن از وابستگی به‌غیر مخصوصاً استکبارآن است که برای تحقق اقتصاد پایدارباید به درون حکومت توجّه داشت وپایه های خود اتـّکایی،ساختار وزیربنایی محکم را فراهم آورد ودر جهت تحکیم آن تلاش کرد که چنین عملکردی را اقتصاد مقاومتی می نامند.

آشکاراست که اسلام به مسائل اقتصادى نظرى مرتبط با بخشهاى دینى دارد و آن را جدا نمی داند بلکه جزئى ازآنها قرار مى‏دهد به همین جهت دعوت خشک و خالى به اصلاح اخلاقى را بیهوده مى‏داند چرا؟

زیرا کمتر‌فقیرى‌با‌وجود رنجهاى سنگین تُهی دستى که نزدیک است او را به کفر و الحاد بکشاند و به ترک تکالیف دینی ویا ارتکاب گناه سوق دهد اگر کمی در ایمان بلرزد ماندگاریش دردین خوشبینی بی پشتوانه به نظر می رسد، بنابراین‌واجب است‌که درجامعه اسلامى‌یک برنامه نظام مالى‌به شکل صحیح و عادلانه تنظیم شود تا مال نتواند چیزى جز قوام مردم، دوام دین و یارى مستضعفان باشد نه اینکه سبب ضایع شدن دین و تباهى قشرهاى نامبرده گردد.

درمقاله ای که پیش روی عزیزان است درمجالی اندک به بعضی آفات اقتصادمقاومتی درون یک جامعه ازنگاه دینی میپردازیم:

۱٫مال ونابودی جامعه

علاوه براین که انحراف اخلاقی وروحی باعث نابودی انسان واجتماع انسانی می شودتجاوزهاى مالى و ستمهاى معیشتى نیز سبب از بین رفتن ملّتها و جامعه‏ها خواهد شد

قرآن کریم در مورد سبب گمراهى اعتقادى براى نابودى اجتماع چنین فرموده است:

«فَکَذَّبُوهُ فَأَهْلَکْناهُمْ، إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَهً … » شعرا ۱۳۹

هود را تکذیب کردند، پس آنان (قوم هود) را هلاک کردیم؛ و در این پیشامد نشانه‏اى است و عبرتى …

«ما آمَنَتْ قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْیَهٍ أَهْلَکْناها، أَ فَهُمْ یُؤْمِنُونَ‏ … »انبیا ۶

ترجمه:(مردم) هر قریه را که پیش از ایشان ایمان نیاوردند، هلاک کردیم، آیا (اینان) ایمان مى‏آورند؟

در اینجاها نابود شدن نتیجه تکذیب کردن پیامبران و خوددارى از قبول حّق است و دربارۀ جاهایى که سبب نابودى اجتماع، گمراهى مالى و تجاوز اقتصادى است فرموده است:

«وَ أَهْلَکْنَا الْمُسْرِفِینَ… »انبیا ۹

ترجمه:اسرافکاران را نابود کردیم

«وَ إِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِکَ قَرْیَهً أَمَرْنا مُتْرَفِیها فَفَسَقُوا فِیها، فَحَقَّ عَلَیْهَا الْقَوْلُ، فَدَمَّرْناها تَدْمِیراً… »اسرا ۱۶ ترجمه:چون‏بخواهیم که مردم آبادیى را هلاک کنیم، متنعّمان و شادخواران آنجا را (به طاعت) فرمان مى‏دهیم، پس از آنکه نافرمانى و فسق کردند، وعده عذاب در حق آنان تحقّق پیدا مى‏کند، پس آن آبادى (و مردمانش) را بسختى در هم مى‏کوبیم.

بنا براین چون نظام مالى و اقتصادى به دست کسانى بی افتد که پول و مال را هدف مى‏شمارند و براى آزاد بودن هر چه بیشتر در بهره‏کشى از دیگران و از مال تلاش مى‏کنند انحصارطلبى را براى خود جایز مى‏دانند این دیدگاه در درون مردم خصلتهای غیر انسانى پدید مى‏آورد که چیزى جز سقوط سرانجامش نیست.گردش مال در دست مردم اگر به صورتى منحرف باشد سبب نابودى اجتماع و تباهى ظاهرى(اقتصادى، معاملاتى و معیشتى)و باطنى (اخلاقى, دینى ورفتارى) مردم خواهد بود.

پس هلاکت و نابودى اجتماع در بعد اقتصادى در درجه اول به علل برخاسته از تولید و مصرف منوط نخواهد بود بلکه به مکتب اقتصادى رایج در آن اجتماع منوط است، و از روش توزیع غیر عادلانه و فساد گردش مال در دست مردم و نادرست بودن آن مایه مى‏گیرد.

این حقیقت اجتماعى همان است که قرآن کریم چارچوب آن را تعیین کرده است:

«لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ، إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجارَهً عَنْ تَراضٍ مِنْکُمْ،‌وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ‏…»نسا۲۹ ترجمه: اموالتان را در‌میان خود(و در ضمن روابطى که دارید)، به ناحق مخورید، مگر اینکه از راه بازرگانى،‌با رضاى‌یک دیگر، فراهم آمده‏ باشد، و یک دیگر را مکشید …

شش‌خطاب جمع‌و عام در‌این‌آیه آسمانى‌موجوداست:«لا تَأْکُلُوا»، «أَمْوالَکُمْ»، «بَیْنَکُمْ»، «مِنْکُمْ»، «لا تَقْتُلُوا»و«أَنْفُسَکُمْ»، و همه آنها خطابهاى عامّى است‌که تمامى اجتماع بشرى‌را شامل مى‏شود، و آن را به صورت شى‏ء واحد درمى‏آورد، و شکل کالبد واحدى به آن مى‏بخشد، که چون اندامى از آن گرفتار درد شود، اندامهاى دیگر ناله مى‏کنند، حتى در موردنیازمندیهاى‌اقتصادى‌(و درد فقر و بینوایى)،بلکه‌این همدردى(همدردى‌با بینوایان‌و مرحوم‏شدگان)‌از مهمترین مصداقهاى همدردى با بینوایان و محروم‏شدگان) از مهمترین مصداقهاى همدردى در زندگى جامعه‏ها محسوب مى‏شود.

بنابر این جامعه‏اى مى‏تواند ادّعاى اسلامى بودن و محمّدى شدن کند که تفاوت مردم با یک دیگر در آن از لحاظ معیشت، تفاوت چندانى نباشد و در آن عضوهاى فراوانى با درد فقر و بدبختى دست به گریبان نباشند …

۲.تباهى به دست انحصار طلبان‏

انحصارطلبى یکی ازمهمترین عوامل پدید آمدن اختلاف معیشتى در اقتصاد است.

مهمترین بخش از رسالتهاى پیامبران و فعالیّتهاى ایشان (یعنى آنان که براى آن مبعوث شدند تا زندگانى افراد و جامعه‏ها را تابع نظام وجودى تعادلى عام و پیرو سنّتها و قوانین آن سازند)، تصحیح مسیر جامعه‏ها و افراد است، از راه باز داشتن آنان از انحراف و تکروى، و منع ایشان از تعدّى و ستمگرى و اسراف و تکاثر و رساندن آنان به حدّ تعادل، توازن عام و دقیق چنان که قرآن کریم مى‏فرماید:

لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ، لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ

ترجمه:ما پیامبران خود را با بیّنات (دلایل روشن)، و همراه با ایشان کتاب و میزان، بدان جهت فرستادیم تا مردمان به قسط برخیزند(و در سایه عدالت زندگى کنند) پس از نظر اجتماعى و شکل زندگى، قیام به قسط (زندگانى در سایه عدالت)، مقصد نهایى بوده است چون جهان هستى پیرو میزان و برپا به عدل است، برپاداشتن میزان و برافراشتن آسمان مقرون با یک دیگرند پس لازم است که مردمان نیز پیروان میزان باشند وبرپادارندگان قسط و عدل.

این اصل تکوینى عام به شکلى خاص و جدی بر ضرورت ایجاد توازن، تعادل در زندگى اجتماعى و رعایت آن همچون اصلى واجب تأکید مى‏کند این امرى است که انجام دادن آن جز با برقرارى توازن مالى و تعادل معیشتى در میان مردم میّسر نخواهد شد.

انحصار طلبان کسانی هستند که اهداف عدالت خواهانه را پایمال مى‏کنند، راه توازن و همسانى را مى‏بندند، مردمان را گرفتار مصیبتهاى نابسامانى‌و تباهى مى‏سازندبراى آنکه قوانین عامّ جهانى تسلیم هواهاى نفسانى‏ایشان نمى‏شودمال طبیعتى اجتماعى‌و غیر فردى دارد‌چنان که امام باقر علیه السلام مى‏فرماید: «هی (الدّنانیر و الدّراهم) خواتیم اللَّه فی أرضه جعلها اللَّه مصحّه لخلقه و بها تستقیم شؤونهم و مطالبهم‏»)« امالى» شیخ طوسى۲/ ۱۳۳٫ ترجمه: این درهم و دینار مهرها و سکّه‏هاى خداست در زمین خداوند آنها را وسیله سامان یابى زندگى خلق (و گذران امور مردم) قرار داده است با این سکّه‏هاست که کار مردمان رو به راه مى‏شود و نیازهاى آنان بر آورده مى‏گردد.پس انحصارطلبى‏اقتصادى مال را از طبیعت اجتماعى و عمومى آن بیرون مى‏آورد و طبیعتى فردى و خاص و تحمیلى به آن مى‏دهد.

  1. خوردن اموال مردم به باطل(مال مردم خورى یااختلاس) و طرد آن‏

از مهمترین هدفهاى مورد نظر اقتصاد اسلامى بى‏نیازسازى اجتماع و تامین قوام و دوام موجودیّت پیشرو و پرنشاط آن است. اسلام تنها به ظاهر‌وجود انسان نگاه نمى‏کند بلکه به آن و اعماق آن مى‏نگردو به همۀ جهات و استعدادهاى انسان توجّه دارد و سلامت او خواستار رشد وى در دو زندگى مادى و معنوى است.

اسلام میان این انسان و آن انسان، این محیط و آن محیط تفاوتى قائل نیست بلکه همه انسانها و سعادت آنها را از هر محیط‌که باشند خواستار است و براى سعادتمند ساختن همه برنامه مى‏ریزدو براى مصالح توده‏هاى بشرى بدون تمایز قائل شدن میان گروهى با گروه دیگر یا میان قوم و نژادى با قوم و نژاد دیگر تلاش مى‏کند.این نگاه ژرف اسلام به انسان به شکلى کلى و بى‏تمایز اینجا و آنجا در تعالیم اسلامى آشکار است. یکى از جاهایى که این نگاه با وضوح تمام تجلّى پیدا کرده است در موضع گیرى اقتصادى است.

جهت گیرى اقتصادى اسلام جهت گیریى انسانى و عام است، بدون هیچ تخصیص، از آن جهت که انسان آفریده خداى متعال است، و خداوند او را آفریده و روزى او را تضمین و سهم او را تأمین کرده است.

جهت گیریهاى اساسى مکتب اقتصادى اسلام آشکارا در ضمنِ تعبیرهاى وارد در قرآن کریم به نظر مى‏رسد؛ هدف آیات اقتصادى این کتاب آسمانى عام و فراگیر است و همه افراد بشر و جوامع بشرى را شامل مى‏شود. این شمول و عمومیّت- چنان که قرآن آن را ترسیم کرده است- رنگ انسانیى عالى و نمونه دارد، بدانسان که نظیر آن در مکتبهاى اجتماعى و اقتصادى دیگر کمتر دیده مى‏شود؛ از جمله این گونه آیات است آیه: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ، إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجارَهً عَنْ تَراضٍ مِنْکُمْ، وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ»‏نسا ۲۹ اى اهل ایمان! اموال خود را- ضمن روابطى که دارید- به ناحق و ناروا (و به صورتهایى که از نظر شرع باطل و نادرست است) مخورید، مگر اینکه از راه داد و ستدى باشد با رضایت هر دو طرف معامله؛ و یک دیگر را مکشید ….

به این آیه و خطاب عام و محبّت آمیز آن بنگرید، که همه اجتماع را طرف خطاب قرار مى‏دهد، و به جامعه به صورت واحدى داراى هویّت مستقل و به شکل یک پیکر نگاه مى‏کند، و خللى را که بر قضایاى اقتصادى و مبادله و مالکیّت وارد مى‏شود (همچون قمار، احتکار، فریب در خرید و فروش، کم فروشى، گرانفروشى، بهره‏کشى از مزدوران و کارگران، کاستن از حقوق رنجبران، رشوه‏دهى و رشوه‏گیرى و دیگر دستاویزهاى ناحق براى به دست آوردن مال و بهره‏مند شدن از آن)، سببى براى انتحار اجتماعى و کشته شدن نفوس بشرى مى‏داند.

در نهایت آنچه در اسلام ، این دین انسان ساز بر آن تاکید شده است اقتصادی سالم بر مبنای علوم دینی و مبتنی بر حس اعتماد و اعتقاد در پرتو احترام به مردم است آنجا که زنگ خطری برای اقتصاد در جامعه روشن شود شروع آسیبهای اجتماعی‌و دینی خواهد بود در نتیجه توجّه به اقتصاد اسلامی واقعی امری ضروریست و لزوم پرهیز از برخی ناهنجاریها که در بالا بدان اشاره شد مارا در مسیر تحقق به آرمان شهر اسلامی رهنمون خواهد ساخت.

دیدگاه بینندگان
  • عکاس

    تاریخ : ۱۵ - دی - ۱۳۹۴

    فوری جواب بدید سلام علیکم
    شما که خودتون خبرنگارید چطور این مطلب ساده رو درک نمیکنید که استفاده هر عکس فقط با اجازه عکاس اون عکس هم از باب شرعی و هم قانونی مجاز است عکس آقای پور کریم در مراسم عزاداری سیدالشهدا یکی از عکس های است که بنده در ماه محرم امسال عکس گرفتم و به سفارش جایی اینکار انجام دادم شما که حالا از عکس استفاده کردید چرا اسم عکاس رو پاک کردید؟؟؟؟؟
    منتظر جوابتئن هستم دوست عزیز
    ممنونم


    پاسخ

    • roroi

      تاریخ : ۱۶ - دی - ۱۳۹۴

      با سلام کسی که تو لنز دوربین شما قرار میگیره فکر کنم خودش حق داره از عکس خودش استفاده کنه ..
      پس بهتر بود ابتدا با خود حاج آقا پورکریم صحبت میکردید چون خود ایشون این عکس رو به همراه مقالشون فرستادند و اسم شما هم زیرش نبود…سپاس از نظری که ارسال کردید و تشکر از زحماتتون بابت عکس


      پاسخ

ارسال دیدگاه

تبليغات در بابل نوين

تیترامروز

سیمرغ ما

تبليغات در بابل نوين