امروز : جمعه, ۹ آبان , ۱۳۹۹
تاریخ : 2016/12/20 - 11:57 ذخیره فایل ارسال به دوستان

تاریخچه شب یلدا

یلدا فقط شب خوردن و خندیدن نیست، شب برخاستن و خواستن است. برخاستن برای دیدار عزیزان و خواستن خیر از خدای متعال

به گزارش بابل نوین،شب یَلدا یا شب چلّه یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است. در این جشن، طی شدن بلندترین شب سال و به دنبال آن بلندتر شدن طول روزها در نیم‌کرهٔ شمالی، که مصادف با انقلاب زمستانی است، گرامی داشته می‌شود.

  گذشت پائیز آمــد فصل سرما         سر آغازش شب زیبـــای یلدا

یلدا به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز)  تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) گفته می‌شود. خانواده‌های ایرانی در شب یلدا، معمولاً شامی فاخر و همچنین انواع میوه‌ها و رایج‌تر از همه هندوانه را مهیا و دور هم صرف می‌کنند. پس از صرف تناولات، قصه‌گویی بزرگان خانواده برای دیگر اعضای فامیل و همچنین فال‌گیری با دیوان حافظ رایج است.

ریشه نام

«یلدا»  برگرفته از واژهای سریانی به معنای «زایش» و «تولد» است. ابوریحان بیرونی از این جشن با نام «میلاد اکبر» نام برده و منظور از آن را «میلاد خورشید» دانسته‌است.

پیشینه

تاریکی نماینده اهریمن بود و چون در طولانی‌ترین شب سال، تاریکی اهریمنی بیشتر می‌پاید، این شب برای ایرانیان نحس بود و چون فرا می‌رسید، آتش می‌افروختند تا تاریکی و عاملان اهریمنی و شیطانی نابود شده و بگریزند، مردم گرد هم جمع شده و شب را با خوردن، نوشیدن، شادی و پایکوبی و گفتگو به سر می‌آوردند و خوانی ویژه می‌گستردند، هرآنچه میوه تازه فصل که نگاهداری شده بود و میوه‌های خشک در سفره می‌نهادند. سفره شب یلدا، «میَزد» Myazd نام داشت و شامل میوه‌های تر و خشک، نیز آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان، «لُرک» Lork که از لوازم این جشن و ولیمه بود، به افتخار و ویژگی «اورمزد» و «مهر» یا خورشید برگزار می‌شد.
در آیین‌های ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی می‌گستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآورده‌ها و فراورده‌های خوردنی فصل و خوراک‌های گوناگون، خوراک مقدس مانند «می‌زد» نیز نهاده می‌شد.

تنوع برگزاری یلدا

معمولاً در شب یلدا رسم بر این است که صاحب‌خانه، دیوان حافظ را به بزرگتر فامیل که سواد دارد، می‌دهد. سپس هر یک از میهمانان نیت کرده و بزرگِ مجلس، این جمله را می‌گوید و تفعلی به گنجینه حافظ می‌زند: «ای حافظِ شیرازی/ تو محرم هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ قسم به قرآن مجیدی که در سینه داری…» یا هر چیزی شبیه به این. این رسم یکی از رسوم پرطرفدار شب یلداست که امروزه با فن‌آوری روز نیز به‌روز شده. به طوری که در بعضی خانواده‌ها به جای کتاب حافظ، از فال‌نامه، نرم‌افزار تفعل مجازی در رایانه، پایگاه‌های اینترنتی ویژه فال، نرم‌افزارهای ویژه تلفن همراه، سامانه پیام کوتاه یا پیامک و… برای انجام این رسم استفاده می‌کنند که سرگرمی ‌خوبی برای خانواده‌ها در این شب بلند سال است. در برخی دیگر از نقاط ایران نیز شاهنامه خوانی رواج دارد. نقل خاطرات و قصه گویی پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها نیز یکی از مواردی است که یلدا را برای خانواده ایرانی دلپذیرتر می کند. اما همه این ها ترفندهایی است تا خانواده ها گرد یکدیگر جمع شوند و بلندترین شب سال را با شادی و صفا سحر کنند.

یلدا در شعر فارسی

شگفت نسیت اگر داده ای عنان خرد   به روز خوش و طره شب یلدا (مجیر بیلقانی)

صحبت حکام ظلمت شب یلداست     نور زخوشید خواه ، بو که برآید ( حافظ)

روز فراق تو که نبینم جمال تو  با من حکایت شب یلدا کند همی (ادیب صابر)

غنیمت دان حضور نعمت الله   که دشمن را شب یلداست امروز (نعمت الله ولی)

یلدا فقط شب خوردن و خندیدن نیست، شب برخاستن و خواستن است. برخاستن برای دیدار عزیزان، پدر و مادر، پدربزرگ و مادربزرگ و خواستن خیر از خدای متعال . و چه خیری بالاتر از شاد کردن دل یک انسان.  پیامبر اکرم (ص) فرموده‌اند: « مسلمان  نیست کسی که سیر بخوابد در حالی که همسایه‌اش گرسنه باشد»

می‌توانیم با برگزاری ساده این مراسم و کاهش هزینه‌ها، شب زیبایی را برای دیگران رقم بزنیم. می‌شود سفره‌هامان رنگین نباشد اما صدای خنده و شادی را از تمام خانه‌های شهر شنید . یلدایمان را سیر نه بلکه شاد بخوابیم .
چشمهایی در این شب منتظر یک لحظه دیدارند، پدر و مادرهایی که در خانه سالمندان به یاد شب‌های یلدایی که گذشت نم اشک را از گوشه چشمشان پاک می‌کنند. چه خوب است به اندازه‌ی همان یک دقیقه لبخند بر لبانشان بنشانیم.

و چه لبخندی زیباتر از لبخند پسر فاطمه! ما شب یلدا را جشن می‌گیریم فقط برای دقیقه‌ای بیشتر زیستن. پس این یک دقیقه‌ را قدر بدانیم.  در این دورهمی‌ها برای تعجیل ظهور دعا کنیم و تصمیم بگیریم که حداقل یک قدم به صاحب مهربان و غریبمان نزدیکتر شویم. دعا کنیم که این یلدای انتظار پایان یابد.

ارسال دیدگاه

تبليغات در بابل نوين

تیترامروز

سیمرغ ما

تبليغات در بابل نوين